Zihin Firarisi’nin Seçtikleri

Hikâyesi

1840’lı yıllarda Macar doktor Ignaz Semmelweis, doğum yapan kadınların neden bu kadar sık hayatını kaybettiğini anlamaya çalışıyordu.

Aynı hastanede iki doğum kliniği vardı. Birinde ölüm oranları diğerine göre çok daha yüksekti.

Günlerce gözlem yaptı.

Sonunda önemli bir ayrıntıyı fark etti. Doktorlar, otopsiden çıkıp ellerini yıkamadan doğum yaptırıyordu.

Semmelweis bunun hastalığı taşıdığını düşündü ve yalnızca tek bir kural getirdi:

“Doğumdan önce ellerinizi dezenfekte edin.

“Sonuç şaşırtıcıydı.

Kısa süre içinde anne ölümleri dramatik biçimde azaldı.

Fakat bu başarı ona saygı kazandırmadı.

Birçok doktor, kendi hatasını kabul etmek istemedi. Semmelweis alay konusu oldu, dışlandı ve fikirleri uzun süre görmezden gelindi.

Yıllar sonra mikropların varlığı bilimsel olarak kanıtlandığında, onun yıllar önce söylediği şeyin doğru olduğu anlaşıldı.

Bugün milyonlarca insanın hayatını kurtaran el hijyeni uygulamalarının temelinde, bir zamanlar kimsenin inanmadığı bu fikir vardır.

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu.

Yeni bir düşünce bazen bilgi eksikliğinden değil, alışkanlıklardan dolayı reddedilir.

İnsan zihni çoğu zaman gerçeğe değil, uzun zamandır doğru sandığı şeye tutunur.

Bazen bir fikrin doğru olması, hemen kabul edileceği anlamına gelmez.

Kaynak: TÜBİTAK Bilim Genç – Patojenlerin Keşfinden Önce Hijyen

Hikayesi

1938 yılının sonlarında Avrupa, yaklaşan savaşın gölgesi altındaydı. Nazilerin işgal tehdidi altındaki Çekoslovakya’da binlerce Yahudi aile, çocuklarını nasıl koruyacağını bilemiyordu. O sırada 29 yaşındaki genç bir İngiliz olan Nicholas Winton, aslında kayak tatiline gitmeyi planlıyordu. Ancak bir arkadaşından gelen davet üzerine rotasını Prag’a çevirdi. Prag’a vardığında gördüğü manzara onu derinden etkiledi. Kamplarda ve geçici barınaklarda yaşayan aileler, çocuklarını kurtarmak için çaresizce bir yol arıyordu. Winton resmî bir görevli değildi, diplomat değildi, siyasetçi değildi. Yalnızca bir insandı. Otelinin bir odasını küçük bir çalışma ofisine dönüştürdü. Çocukların isimlerini tek tek kaydetti, ailelerle görüştü, İngiltere’de onları kabul edecek aileler bulmaya çalıştı. Evraklar hazırladı, sponsorlar aradı ve bürokratik engellerle mücadele etti. Aylar süren çabaların ardından trenler birer birer Prag’dan ayrılmaya başladı. Savaş başlamadan hemen önce 669 çocuk, Nicholas Winton’ın kurduğu organizasyon sayesinde güvenli bir şekilde İngiltere’ye ulaştı. 1 Eylül 1939’da son tren de hareket edecekti. Ancak o sabah Almanya Polonya’yı işgal etti ve sınırlar kapatıldı. Trene binmesi planlanan yaklaşık 250 çocuk bir daha kurtarılamadı. Nicholas Winton ise hayatına sessizce devam etti. Ne röportaj verdi, ne madalya istedi, ne de yaptıklarını anlattı. Yaklaşık elli yıl boyunca bu hikâyeyi neredeyse hiç kimse bilmedi. 1988 yılında eşi, evde eski bir defter buldu. İçinde çocukların isimleri, fotoğrafları ve belgeler vardı. Böylece dünyanın haberi oldu. Yıllar sonra bir televizyon programına davet edildi. Seyirciler arasında otururken sunucu, kurtardığı çocukların bugün hayatta olanlarını ayağa kalkmaya davet etti. Salondaki onlarca kişi aynı anda ayağa kalktı. Nicholas Winton, yıllar önce vedalaştığı çocukların artık yetişkin insanlar olarak karşısında durduğunu o an gördü. Sessizce… gözleri doldu.

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu.

Zihin, yaptığı her şeyi “ben”in hikâyesine dönüştürmek ister. Bazen dönüşüm, yapılan şeyde değil; onu sahiplenme ihtiyacının sona ermesinde başlar.

Kaynak: About Holocaust – Nicholas Winton ve 669 çocuğun kurtarılması

Hikâyesi.

15 Nisan 1912 gecesi Titanic batıyordu. Gemideki tek Japon yolcu olan Masabumi Hosono, ikinci sınıf güvertesinde kurtulmanın bir yolunu arıyordu. Önce öleceğini kabullenmeye çalıştı. Daha sonra kendi yazdığı notlarda, bir Japon olarak utanç verici bir davranışta bulunmamaya karar verdiğini anlatacaktı. Ama zihninin içinde başka bir şey daha vardı: Eşi ve çocukları. Bir filika indirilirken bir görevlinin birkaç kişilik daha yer olduğunu söylediğini duydu. Önündeki bir adam filikaya atladı. Hosono bir an tereddüt etti. Sonra o da atladı.

Ve yaşadı. Fakat Titanic’ten kurtulmak, hikâyesinin sonu olmadı. Japonya’ya döndüğünde hayatta kalması bazı çevrelerde cesaret değil, utanç olarak görüldü. Basında eleştirildi. Bir erkeğin, kadınlar ve çocuklar ölürken kendisini kurtarmış olması onun üzerine uzun süre taşıyacağı bir yargı bıraktı.

Oysa o gece Hosono’nun önünde birkaç saniyelik bir karar vardı.

Ölmek ya da yaşamak.O yaşamayı seçmişti.

Ama bazen insanın verdiği karar birkaç saniye sürerken, zihnin o karar hakkında verdiği hüküm yıllarca sürebilir.Hosono Titanic’ten kurtulmuştu.

Belki de asıl kurtulması gereken yer bundan sonra başlayacaktı:Başkalarının onun hakkında kurduğu hikâyeden.

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu

İnsan yalnızca kendi düşünceleriyle özdeşleşmez.Bazen başkalarının bizim hakkımızda söyledikleri de zihnimizde bir kimliğe dönüşür.

Bencilsin.Korkaksın.Yanlış yaptın.

Bir süre sonra bunları söyleyen insanlar ortadan kaybolsa bile, onların sesi zihnin içinde yaşamaya devam edebilir. Ve insan artık başkaları tarafından değil, kendi zihninde taşıdığı başkaları tarafından yargılanır. Belki de bazı hapishanelerin kapısı dışarıdan değil, içeriden açılır.

Kaynak: Encyclopedia Titanica — Masabumi Hosono (1870–1939): Titanic Survivor

Hikayesi

Edith Eger henüz 16 yaşındaydı. 1944 yılında ailesiyle birlikte Auschwitz’e gönderildi. Kampa geldikleri gün anne ve babasından ayrıldı. Bir daha onları göremedi.Edith hayatta kaldı. Savaş sona erdiğinde artık özgürdü. Kampın kapıları geride kalmıştı. Yeni bir hayat kurabilirdi. Ve kurdu da. Evlendi. Çocukları oldu. Amerika’ya taşındı. Yıllar geçti. Dışarıdan bakıldığında geçmiş geride kalmıştı. Ama insanın bir yerden çıkması, o yerin insandan çıktığı anlamına gelmiyordu.Edith uzun yıllar yaşadıklarını konuşmaktan kaçındı. Geçmişi geride bırakmanın yolunun ona dönmemek olduğunu düşündü. Fakat sustuğu şey kaybolmadi. Onunla birlikte yaşamaya devam etti. Yıllar sonra psikoloji eğitimi aldı. Başkalarının acılarıyla çalışırken kendi geçmişine de dönmeye başladı. Kaçtığı anılarla, kayıplarla ve yıllardır içinde taşıdığı duygularla yüzleşti. Ve zamanla çok önemli bir ayrımı fark etti: Esaret her zaman kapalı bir kapının arkasında yaşanmıyordu. İnsan özgür olabilir, istediği yere gidebilir, yeni bir hayat kurabilir ve yine de geçmişte yaşanan bir anın içinde yaşamaya devam edebilirdi. Edith Eger yıllar sonra Auschwitz’e yeniden gitti. Bu kez onu oraya götüren bir tren değildi. Kendi seçimiydi. Bir zamanlar çıkmak için her şeyini vereceği yere, yıllar sonra kendi isteğiyle geri dönüyordu .Belki de hikâyesindeki asıl dönüşüm buydu. Auschwitz’in kapısından ilk çıktığında bedeni özgürdü. Yıllar sonra aynı kapıdan kendi isteğiyle içeri girdiğinde ise artık geçmişinin hayatının geri kalanını yönetmesine izin vermek zorunda olmadığını biliyordu.

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu

Bazen bizi tutan şey çoktan ortadan kalkmıştır. Bir ilişki bitmiştir. Bir insan gitmiştir. Bir hata geçmişte kalmıştır. Bir kapı yıllar önce açılmıştır. Ama zihin hâlâ orada yaşayabilir. Belki de özgürlük, geçmişi unutmak değildir. Geçmiş hâlâ bizimle olsa bile, bugün direksiyonda onun olmak zorunda olmadığını fark etmektir. Ve bazen insanın çıkması gereken son yer, artık gerçekte var olmayan bir hapishanedir.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Edith_Eva_Eger⁠�

Hikayesi

John Kralik 53 yaşına geldiğinde hayatının pek çok yanı dağılmış durumdaydı. Küçük hukuk bürosu maddi sıkıntı içindeydi. İkinci evliliği sona eriyordu. Çocuklarıyla ilişkisi istediği gibi değildi. Birlikte olduğu kadın onu terk etmişti. Yaşadığı evden, kazancından ve geldiği noktadan memnun değildi. Kralik’in zihni sürekli hayatında olmayanlara bakıyordu. Olmayan para.Olmayan başarı.Olmayan ilişki. Olmasını istediği ama olmayan bir hayat.2008 yılının sonunda, yeni yıl günü Pasadena yakınlarında yürüyüşe çıktı. O yürüyüş sırasında yıllar önce büyükbabasının kendisine söylediği bir söz aklına geldi. Büyükbabası ona teşekkür etmenin önemini öğretmiş, hatta teşekkür ettiği için ona bir gümüş dolar vermişti. Kralik bir şey fark etti: Hayatında eksik olanları görmekte çok iyiydi. Ama sahip olduklarını neredeyse hiç görmüyordu. Kendisine basit bir hedef koydu. Bir yıl boyunca her gün bir teşekkür notu yazacaktı. İlk notlardan birini oğluna yazdı. Sonra arkadaşlarına, iş arkadaşlarına, müşterilerine, doktoruna ve hayatına küçük ya da büyük bir katkıda bulunan insanlara…

365 teşekkür notu yazmaya çalışırken garip bir şey olmaya başladı. Kralik teşekkür edecek bir şey bulabilmek için günün içinde iyi olanı aramak zorundaydı. Dışarıdaki dünya bir gecede değişmemişti. Değişen, dikkatinin yönüydü. Daha önce zihni sürekli eksik olanı seçip önüne getirirken, şimdi aynı hayatın içinde var olanları fark etmeye başlamıştı. Zamanla insanlarla ilişkileri değişti. İş hayatında da toparlanmalar oldu. Fakat hikâyesinin asıl dönüşümü bunlar değildi. Kralik başka bir hayat bulmamıştı. Aynı hayatın içinde daha önce görmediği bir hayatı görmeye başlamıştı.

Yaşadıklarını daha sonra 365 Thank Yous adlı kitabında anlattı.

Zihin Firarisi’nin Notu

Zihin bazen bize gerçeği değil, bakmaya alıştığı yeri gösterir. Kralik’in hayatında eksikler gerçekten vardı. Onları zihni uydurmamıştı. Ama eksikler, hayatının tamamı da değildi. Belki de onun dönüşümü olumlu düşünmeyi öğrenmek değildi. Bütünü sandığı şeyin, zihninin baktığı küçük bir parça olduğunu fark etmeye başlamasıydı.

Kaynak: 365 Her Güne Teşekkür – John Kralik

Hikayesi

Bir gece Çinli bilge Zhuangzi ilginç bir rüya gördü. Rüyasında rengârenk bir kelebekti. Özgürce uçuyor, çiçekler arasında dolaşıyor ve hayatın tadını çıkarıyordu. O anda Zhuangzi olduğunu tamamen unutmuştu. Sonra uyandı. Artık yeniden bir insandı. Fakat zihninde tek bir soru vardı.”Ben rüyasında kelebek olduğunu gören Zhuangzi miyim, yoksa şu an rüyasında insan olduğunu gören bir kelebek mi?”

Bu soru yüzyıllardır kesin bir cevap beklemiyor. Çünkü asıl amacı cevap vermek değil, insanı düşünmeye davet etmek.

Bazen içinde bulunduğumuz düşünceye, duyguya ya da kimliğe öylesine kapılırız ki, onun dışında başka bir ihtimal olabileceğini unutabiliriz.İşte Zhuangzi’nin kelebeği, yüzyıllardır insanlara bunu hatırlatmaya devam ediyor.

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu

Bazen özgürleşmek, yeni bir cevap bulmak değildir.Kendini, doğru sandığın tek hikâyeden bir an olsun ayırabilmektir.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Taoizm⁠�

Hikâyesi

1914 yılında Ernest Shackleton ve 27 kişilik ekibi, Antarktika’yı baştan sona geçmek için yola çıktı. Fakat yolculuk planlandığı gibi gitmedi. Gemileri Endurance, kalın buz tabakalarının arasında sıkıştı. Aylar geçtikçe buzlar gemiyi ezmeye başladı. Sonunda gemi battı. Artık önlerinde ne bir rota vardı ne de dönebilecekleri bir liman. Yalnızca buz, soğuk ve belirsizlik…

Shackleton yine de umudunu kaybetmedi. Önce ekibini aylarca buzların üzerinde hayatta tuttu. Sonra küçük bir filikayla, tarihin en zorlu deniz yolculuklarından birine çıktı. Yüzlerce kilometrelik fırtınalı okyanusu aşarak yardım getirdi. Aylar sonra ekibinin yanına döndüğünde tek bir kişiyi bile geride bırakmadı.

Keşif başarısız olmuştu. Ama liderliği, tarihin en büyük kurtuluş hikâyelerinden biri olarak anılmaya devam etti

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu

Bazen başarı, hedefe ulaşmak değildir.

Bazen başarı, bütün şartlar değişse bile umudu kaybetmeden yürümeye devam edebilmektir. Çünkü gerçek liderler, yolu değil; insanları kaybetmemeye çalışırlar.

https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/kutup/ansiklopedi/ernest-shackleton

Hikâyesi

Helen Keller, henüz 19 aylıkken geçirdiği bir hastalık nedeniyle hem görme hem de işitme yetisini kaybetti. Bir anda dış dünyayla kurduğu bütün bağlar koptu. Çevresindeki insanlar onun öğrenemeyeceğini, sıradan bir hayat bile yaşayamayacağını düşünüyordu. Ancak öğretmeni Anne Sullivan’ın gelişi, hayatını değiştirdi. Sabırla, kelimeleri avucuna dokunarak öğretmeye başladı. Bir gün Helen, eline akan suyu hissederken avucuna yazılan kelimenin anlamını kavradı. O an, sessiz ve karanlık dünyasının kapıları aralandı

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu

Hayat bazen önüne gerçekten büyük engeller çıkarabilir. Ama insanı yolundan alıkoyan şey, her zaman engelin büyüklüğü değildir. Bazen tek gereken, vazgeçmemeye karar vermektir. Çünkü sınırlar, çoğu zaman bedenimizden önce zihnimizde başlar.

https://listelist.com/helen-keller/

Hikayesi

Nick Vujicic, doğuştan kolları ve bacakları olmadan dünyaya geldi. Çocukluğu boyunca dışlandı, umutsuzluk yaşadı ve bir dönem hayatına son vermeyi bile düşündü.

Ancak zamanla şunu fark etti: Onu durduran şey bedenindeki eksiklikler değil, kendisi hakkında kurduğu düşüncelerdi.

Hayatına yeni bir anlam vermeye karar verdi. Bugün dünyanın birçok ülkesinde milyonlarca insana konuşmalar yapıyor, kitaplar yazıyor ve insanların umudunu yeniden keşfetmelerine ilham oluyor.

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu

Hayat bazen gerçekten büyük engeller çıkarabilir. Ama insanı yolundan alıkoyan şey her zaman engelin büyüklüğü değildir. Bazen en büyük engel, “Yapamam.” diye fısıldayan zihindir.

Nick’in hikâyesi, şartların her zaman son sözü söylemediğini hatırlatıyor.

❓ Kendine Sor

Hayatında seni durduran gerçekten şartlar mı, yoksa onlar hakkında inandığın hikâye mi?

“Engeller, yolun sonu değil; bazen yolun kendisidir.”

https://www.haberturk.com/elleri-ve-kollari-olmadan-dogan-adam-hayat-oykusuyle-herkese-ilham-veriyor-3619629/2

Hikayesi

1941 yılında İsviçreli mühendis George de Mestral, köpeğiyle yaptığı bir doğa gezisinden döndüğünde ilginç bir şey fark etti.Bazı bitki tohumları hem kıyafetlerine hem de köpeğinin tüylerine sıkıca yapışmıştı. Çoğu insan onları temizleyip atacaktı. De Mestral ise merak etti: “Bunlar neden bu kadar iyi tutunuyor?” Tohumlardan birkaçını alıp mikroskop altında inceledi. Gördüğü şey çok küçüktü ama fikri büyüktü. Tohumların üzerinde yüzlerce küçük kanca vardı. Bu kancalar kumaşın ve tüylerin arasındaki halkalara takılıyor, böylece kolayca kopmadan taşınabiliyordu. De Mestral doğanın kullandığı bu sistemi taklit edebileceğini düşündü. Bir yüzeyde küçük kancalar, diğerinde küçük halkalar olacaktı. İkisi birbirine bastırıldığında tutunacak, çekildiğinde yeniden ayrılabilecekti. Fikir basitti. Onu gerçeğe dönüştürmek ise hiç kolay olmadı. De Mestral yıllarca uygun kumaşı ve üretim yöntemini bulmaya çalıştı. Fikrini anlattığı birçok üretici ona şüpheyle yaklaştı. Yaklaşık sekiz yıllık geliştirme sürecinin ardından istediği sistemi üretmeyi başardı. Ortaya bugün cırt cırt bant olarak bildiğimiz kanca-halka sistemi çıktı.

De Mestral ona Fransızca velours ve crochet kelimelerini birleştirerek Velcro adını verdi.

🌿 Zihin Firarisi’nin Notu

Aynı şeye herkes bakabilir ama herkes aynı şeyi görmez. Bazen hayat önümüze cevabı koyar. Farkı yaratan, onu sıradan görüp geçmek yerine: “Bu neden böyle?” diye sorabilmektir.

❓ Kendine Sor

Hayatında seni rahatsız eden bir şeyi sadece sorun olarak mı görüyorsun, yoksa içinde saklanan fikri de görebilir misin?

https://tr.wikipedia.org/wiki/George_de_Mestral